| PET Scan (Pozitronska Emisiona Tomografija) | ||
Povodom gostovanja predsednika Svetske federacije nuklearne medicine i biologije (WFNMB), prof. dr Mijung Cul Li iz Seula (Koreja), koji je boravio u našoj zemlji sredinom septembra 2004. godine i koji je na Medicinskom fakultetu govorio o “Konceptu PET tehnologije” – objavljujemo iz više Internet izvora, kratak prikaz iskustva i mogućnosti PET tehnologije, obzirom da se na sajtu Ministarstva zdravlja Srbije najavljuje da se uvodjenje ove visokotehnološke metodologije “u zdravstveni sistem Srbije uskoro očekuje”. |
||
| PET Scan je grafička tehnika koja koristi pozitivno naelektrisane čestice (radioaktivne pozitrone) za detektovanje finih promena u metabolizmu i hemijskim aktivnostima tela. PET Scan daje kolor–kodiranu sliku telesnih funkcija, pre nego njene strukture. | ||
| U toku PET Scana, supstancija zvana trejser "tracer" (u daljem tekstu "kontrast", prim. prev.), koja proizvodi radioaktivne pozitrone, se ili ubrizgava intravenozno ili daje oralno kao gas. Ovaj kontrast je tipična hemikalija koja se normalno nalazi u telu (ugljenik, azot, kiseonik) a koja je izmenjena da bi emitovala pozitrone. Onog trenutka kada se kontrast nađe u telu, putuje kroz krvotok do određenog ciljanog organa, kao sto su mozak ili srce. Tamo on emituje pozitrone koji se sudaraju sa elektronima (česticama negativnog naelektrisanja), stvarajući gama zrake (slične X–zracima). Ovi se gama zraci detektuju pomoću prstenastog PET skenera i analiziraju kompjuterski da bi se dobila slika metabolizma ili ostalih funkcija ciljanog organa. Ovaj tip skeniranja je bezbolan, osim blagog uboda ukoliko se kontrast unosi injekciono. PET skeniranje se mora izvršiti neposredno nakon unošenja kontrasta u telo jer se kontrasti koji emituju pozitrone raspadaju (gube svoje pozitrone) prilično brzo. |
||
| Šta je pozitronska emisiona tomografija (PET)? To je tip nuklearne medicine koji meri metabolističku aktivnost ćelija. PET je u stvari kombinacija nuklearne medicine i biohemijske analize. Korišćen uglavnom kod pacijenata sa moždanim ili srčanim problemima te kancerom, PET pomaže u vizuelnom uočavanju biohemijskih promena u telu, kao što su metabolizam srčanog mišića. PET se razlikuje od drugih pregleda pri nuklearnoj medicini u tom pogledu što PET detektuje metabolizam unutar telesnih tkiva, dok ostali tipovi pregleda pri nuklearnoj medicini detektuju količinu radioaktivne substance sakupljene u telesnom tkivu lokacije koja je pod pregledom. Do nedavno, PET procedure su bile obavljane u centrima posvećenim PET-u. Oprema koja se koristi u ovim centrima je prilično skupa. Mada, nova tehnologija omogućava sisteme gama kamere (naprave koja skenira pacijente kojima je ubrizgana mala količina radioaktivnih materijala), kao što su oni upotrebljavani i u ostalim procedurama nuklearne medicine, koji bi se adaptirali za PET upotrebu. Cena ovakve opreme je mnogo niža, a skeniranje se može obaviti mnogo brže upotrebom iste. |
||
| Šta PET može detektovati? Oboljenje Koronarne Arterije PET slike su jedinstvene u svojoj mogućnosti da odrede hoće li pacijentovom srčanom mišiću pomoći operacija bajpasa koronarne arterije. Primer: Osobenosti Miokarda |
||
 Slika srca koje je doživelo infarkt. Strelica pokazuje oblasti oštećene infarktom, ukazujući na "mrtvo" tkivo miokarda. Stoga, pacijentu neće pomoći operacija srca, ali mu se mogu prepisati ostali oblici tretmana. |
 Normalno srce |
|
| Tumori PET tehnika je veoma precizna u razlikovanju malignih od benignih izraslina, kao i u pokazivanju širenja malignih tumora. PET može pomoći da se detektuje recidiv tumora na mozgu, plućima, debelom crevu, dojkama, limfnim žlezdama, koži, te ostalim organima. Informacije koje PET pruža se mogu upotrebiti u određivanju toga kakva bi kombinacija tretmana bila najuspešnija kod lečenja pacijentovog tumora. Primer: Rak Dojke |
||
 Slika pokazuje malignu masu na dojkama koja nije bila otkrivena konvencionalnim tehnikama kao što su CT, MRI, i mamogram. |
 Slika istog pacijenta pokazuje uvećane leve axillarne limfne žlezde (kako pokazuju strelice), za koje je putem biopsije dokazano da su metastazične (proširene sa drugih lokacija). Skeniranje celoga tela otkriva masu na levoj dojci (kako pokazuje strelica), koja je bila maligna te potom odstranjena. |
|
| Oboljenja Mozga PET može obezbediti informacije za precizno određivanje i evaluaciju oboljenja mozga. PET može pokazati region u mozgu koji prouzrokuje pacijentove napade, a od koristi je i u evaluaciji degenerativnih moždanih oboljenja kao što su Alchajmerova, Hantingtonova, i Parkinsonova bolest. Za vreme prvih nekoliko sati napada, PET može koristiti za određivanje terapija. Primer: Napadi |
||
 Normalan mozak |
 Slika mozga devetogodišnjakinje sa loše tretiranom istorijom napada pomoću lekova. PET identifikuje oblast mozga (kako pokazuje strelica) odgovornu za napade. Hirurškim odstranjivanjem ove oblasti mozga, pacijent ostaje "bez napada". |
|
| Upoznavanje svih mogućnosti PET-a su u toku… Svake godine se otkrivaju nove upotrebe. Izvor: Fondacija za Biomedicinska Istraživanja Severnozapadne Luizijane Koje su koristi nasuprot rizicima? ~ zato što omogućava proučavanje telesnih funkcija, PET može pomoći lekarima da detektuju izmene u biomehaničkim procesima koji ukazuju na neko oboljenje pre nego što promene u anatomiji postanu primetne kod ostalih testova kao što su CT ili MRI skeneri. ~ zato što je radioaktivnost veoma kratkotrajna, vaše izlaganje radijaciji je ekstremno nisko. Količina supstancije je toliko mala da ne utiče na normalne procese u telu. ~radioaktivna supstancija može izložiti radijaciji fetus trudnih pacijentkinja ili odojčad dojilja. Rizik za fetus ili odojče, vezan za potencijalno dobijanje informacije iz rezultata PET pregleda, treba uzeti u obzir. Ukoliko ste trudni, trebate obavestiti PET osoblje pre nego se pregled obavi. Koja su ograničenja PET-a? PET može dati pogrešne rezultate ako hemijski balansi pacijenta nisu normalni. Osobito, rezultati testa kod dijabetičara ili onih pacijenata koji su jeli u toku nekoliko sati pre pregleda mogu biti nepovoljni zbog nivoa šećera ili insulina u krvi. Također, zbog toga što se radioaktivna supstancija raspada brzo i što deluje veoma kratko, mora se pripremiti u laboratoriji blizu PET skenera. Važno je doći i primiti radioaktivnu supstanciju u dogovoreno vreme. PET mora obaviti radiolog specijalista nuklearne medicine koji ima adekvatno iskustvo sa PET-om. Većina velikih medicinskih centara danas poseduje PET dostupan njihovim pacijentima. Medicinske i osiguravajuće kompanije pokrivaju mnoge od PET primena, a pokriće nastavlja da raste. |
||
 Skenovi prikazuju rak pluća (svetla oblast u grudima) Levo-CT sken; Centar-PET sken; Desno-kombinacija CT-PET skena. Izvor: Mayo klinika sa engleskog preveo: Milan Jovanović |
||
 |
||