1. Osnovni pojmovi

Klinička toksikologija je deo kliničke medicine koji se bavi ispitivanjem i lečenjem poremećaja i oštećenja ljudi izazvanih egzogenim hemijskim materijama, odnosno bavi se ispitivanjem i lečenjem akutno i hronično otrovanih, odnosno bavi se proučavanjem zakonitosti razvoja i toka patoloških procesa izazvanih hemijskim produktom , metodama dijagnostike, urgentne pomoći i lečenja akutnih i hroničnih trovanja i metodama profilakse intoksikacija i njihovih komplikacija.

Ispitivanje bilo kog trovanja prolazi kroz tri faze:

a) utvrđivanje veze određenog patološkog stanja i apsorpcije nekog hemijskog agensa nastalo slučajno, namerno ili prilikom lečenja;
b) sistematsko praćenje efekata toksičnog produkta i njegove dalje sudbine u organizmu
c) proučavanje interakcija organizam-otrov, ocena toksičnosti hemijskog produkta i eventualna zabrana izlaganja.

Klinička toksikologija se deli na akutnu, hroničnu, medikamentnu i narkološku:

- akutna se bavi kliničkim sindromima jednokratnog delovanja toksične doze hemijskih jedinjenja.
- hronična se bavi proučavanjem i lečenjem poremećaja i oštećenja ljudskog organizma nastalih pri dugotrajnom i višekratnom delovanju toksične materije.
- medikamentna se u sprezi sa kliničkom farmakologijom u najširem smislu bazi dejstvom lekova na ljudski organizam i to pogotovu neželjeni ištetnim, kao i lečenjem medikamentnih trovanja.
- narkološka proučava bolesnu zavisnostčoveka prema narkotičnim sredstvima i mere lečenja i borbe protiv iste.

2. Principi prve pomoći i lečenja akutnih trovanja

Akutna trovanja su sigurno afekcija sa najvećim mogućnostima izlečenja uz uslov da se pravovremeno i na adekvatan način reaguju i sprovedu svi neophodni postupci i mere od pružanja prve pomoći do konačnog izlečenja.

Pri lečenju akutno otrovanih neophodno je ostvariti dva osnovna cilja :

1. ukloniti još neresorbovane toksične materije;
2. ubrzati eliminaciju već resorbovanih toksičnih materija.

Za ostvarenje ovih ciljeva primenjuje se simptomatska i etiopatogenetska terapija.

Simptomatsku terapiju čine: prva pomoć, reanimacija i simptomatska terapija u užem smislu.

Etiopatogenetsku terapijučine antidotska i detoksikaciona terapija, koja se ostvaruje forsiranjem prirodne detoksikacije organizma ( ispiranježeluca,čišćenje creva, forsirana diureza, terapijska hiperventilacija, hiperbarična oksigenacija ) i veštačkom detoksikacijom organizma ( peritonealna dijaliza, hemodijaliza, hemoperfuzija, plazmafereza, eksdangvino transfuzija ).

dr Dragica Petalinkar,
s.m.r. - klinički toksikolog